Vì sao có hiện tượng lên xuống của thủy triều?
Thủy Triều là hiện tượng nước biển lên xuống trong một chu kỳ biến chuyển thiên văn.Sức hút lẫn nhau giữa Mặt trăng và Trái đất có xu hướng làm cho chúng xích lại gần nhau. Nhưng sức hút này được bù bằng lực quay ly tâm của Trái đất, cũng như của Mặt trăng, xung quanh tâm quán tính của chúng.là hiện tượng nước biển lên xuống trong một chu kỳ biến chuyển thiên văn.
Ở tâm Trái đất, lực ly tâm và lực hút từ Mặt trăng bù nhau. Nhưng đây không phải là trường hợp tại một điểm nào đó trên mặt đất vì hai lực thay đổi theo chiều ngược nhau: một điểm càng xa trọng tâm của Trái đất - Mặt trăng, lực ly tâm mà nó phải chịu sẽ càng lớn, trong khi ngược lại, sức hút của Mặt trăng giảm theo khoảng cách.Do đó, hai lực không bù nhau trên bề mặt của Trái đất và sự chênh lệch của chúng là nguồn gốc của thủy triều: ở điểm A, lực ly tâm không đủ để cân bằng với sức hút, vì vậy A có xu hướng dịch chuyển về phía Mặt trăng. Ngược lại, ở điểm B lực ly tâm lớn hơn so với lực của Mặt trăng, do đó, B có xu hướng rời xa nó. Đó là lý do trên Trái đất có hai lần thủy triều mỗi ngày.Hiện tượng hút vi phân này tác động đến toàn bộ bề mặt của Trái đất, nhưng chỉ sự biến dạng của đại dương là dễ nhận thấy, còn vỏ Trái đất quá rắn nên hình dạng của nó khó thay đổi. Sự biến dạng này tăng lên khi Mặt trời nằm tháng hàng với Mặt trăng và Trái đất, khi ấy thêm vào hiệu ứng thủy triều riêng của nó. Chính vì vậy vào lúc trăng non và trăng tròn thủy triều là mạnh nhất.
Hàng ngày, có 2 lần thủy triều lên và 2 lần thủy triều xuống. Mỗi ngày thủy triều lại xuất hiện muộn hơn khoảng 1 giờ so với ngày hôm trước. Bởi mỗi ngày, Mặt trăng phải thực hiện một phần vòng quay luân chuyển xung quanh Trái đất nên Mặt trăng bị chênh 1 giờ mới trở lại đúng cùng một điểm cũ.Biên đồ của thủy triều (độ chênh lệch mực nước biển khi thủy triều lên và xuống) rất khác nhau. Ở các đại dương, biên độ này là 1m, ở các biển kín và nhỏ thì ít hơn: khoảng 30cm, nhưng ở các cửa sông và eo biển có thể lên tới 17m.
Không chỉ riêng Mặt Trăng, Mặt Trời cũng có khả năng sinh ra lực hấp dẫn thủy triều. Tuy nhiên, lực hấp dẫn của Mặt Trời chỉ bằng 5/11 lực hấp dẫn của Mặt Trăng. Nếu như, Mặt Trăng, Mặt Trời, Trái Đất đều nằm trên một đường thẳng thì lực hấp dẫn của Mặt Trăng và Mặt Trời sẽ kết hợp với nhau. Đó là thời điểm nước dâng lên cao nhất trong ngày. Tuy nhiên, hiện tượng này không diễn ra thường xuyên.
Thủy triều lên xuống vào thời gian nào trong ngày?
Liệu có biết chính xác thủy triều lên xuống vào thời gian nào trong ngày không? Thông thường, thủy triều sẽ lên xuống 2 lần trong một ngày. Tuy nhiên, ở nhiều nơi, thủy triều chỉ lên xuống 1 lần trong ngày. Do đó, người ta chia thủy triều làm 2 loại là: là bán nhật triều và nhật triều:
Hiện tượng nhật triều
Chu kì của nhật triều luôn chậm hơn chu kỳ bình thường 52 phút. Cụ thể: nếu như ngày hôm nay thủy triều lên vào lúc 10h sáng thì ngày hôm sau thủy triều sẽ lên vào lúc 10h 52 phút. Đây cũng chính là khoảng thời gian chu kỳ Trái Đất quay quanh trục 1 vòng và Mặt Trời sẽ quay quanh Trái Đất rồi lại trở về vị trí ban đầu của lần thủy triều trước.
Hiện tượng bán nhật triều
Khi Trái Đất và Mặt Trăng cùng quay đồng thời chịu một lực li tâm. Chính lúc này khoảng cách của Trái Đất – Mặt Trăng là lớn nhất. Hơn nữa nếu tính theo công thức của lực hấp dẫn thì lực yếu khi khoảng cách tăng. Điều đó có nghĩa là phía gần Mặt Trăng sẽ tạo ra lực hấp dẫn lớn hơn. Từ đó những điểm gần Mặt Trăng lực hấp dẫn sẽ lớn hơn lực ly tâm rất nhiều. Đồng thời, tại trung tâm Trái Đất hai lực tác động sẽ triệt tiêu nhau. Do đó, lực hấp dẫn bên kia Trái Đất sẽ yếu hơn lực ly tâm. Như vậy, tại cùng một thời điểm sẽ có hai lực hướng tâm ra ngoài và tạo ra 2 lần thủy triều lên trong một ngày.
Vào ngày mùng 1 âm lịch và ngày 15, 16, 17 âm lịch hằng tháng là thời điểm Mặt Trời, Mặt Trăng và Trái Đất nằm trên cùng một đường thẳng. Lúc này là thời điểm thủy triều lên cao nhất.
Vào các ngày 7, 8 âm lịch và 22, 23 âm lịch lực hấp dẫn của Mặt Trời và Mặt Trăng và Trái Đất tạo thành một góc 90 độ. Do đó, lực hấp dẫn thủy triều của Mặt Trời làm mất đi một phần lực hấp dẫn thủy triều của Mặt Trăng, vì vậy xuất hiện thủy triều nhỏ.
Như vậy, bạn đã biết thủy triều lên xuống vào thời gian nào trong ngày chưa? Không có thời điểm thủy triều lên xuống cố định mà thông thường thủy triều sẽ lên xuống theo chu kì 1 ngày 52 phút. Do vậy, nếu muốn xem thủy triều ngày hôm sau, bạn phải biết thời gian diễn ra thủy triều vào ngày hôm trước.
Bài viết rất hay, cảm ơn bạn nhiều về ý tưởng. Mong bạn ra nhiều ý tưởng mới hay hơn
Cám ơn bạn, mình xin bổ sung một số ý:
Mặt trời cũng có khả năng sinh ra lực hấp dẫn thủy triều. Tuy nhiên khả năng chỉ bằng 5/11 lực hấp dẫn của Mặt Trăng. Nếu lực hấp dẫn của Mặt Trăng và Mặt Trời trùng nhau thì nước thủy triều tăng lên cao hơn.
Ứng dụng của thủy triều trong đời sống:
- Đóng góp lớn cho lịch sử dân tộc Việt Nam. Bạn còn nhớ chiến thắng quân Nam Hán và Mông Nguyên trên sống Bạch Đằng năm nào không? Yếu tố thủy triều đóng vai trò quyết định đến chiến thắng của quân ta.
- Từ xa xưa, con người sống dựa sông dựa biển nên đã biết cách tính theo con nước. Chu kỳ lên xuống của nó. Chính nhờ yếu tố tự nhiên mà con người tìm được nguồn lương thực lớn từ thủy triều. Biết cách bắt hải sản như tôm, cua, cá,…
- Mỗi lần chu kỳ của thuỷ triều xuất hiện, mang theo nguồn thuỷ hải sản phong phú. Do đó hoạt động đánh bắt cá phụ thuộc vườn điều kiện, thời gian kéo dài mỗi chu kỳ thủy triều.
- Con người đã biết sử dụng thủy triều để phục vụ cho công nghiệp như sản xuất điện dựa vào triều cường. Góp phần to lớn cho ngành ngư nghiệp như đánh bắt hải sản. Tham gia vào quá trình nghiên cứu thủy văn.
- Con người tận dụng lợi thế thủy triều để đóng tàu thuyền.
Như vậy thủy triều không chỉ là một hiện tượng tự nhiên bình thường mà nó có vai trò lớn trong đời sống con người.
theo mình biết là do mặt trăng nhưng không biết chính xác tại sao, qua bài viết này đã giúp mình hiểu thêm, rất cảm ơn bạn vì bài viết.