Tại sao đom đóm lại phát sáng ?
Chào các bạn hôm nay mình sẽ chia sẻ 1 sự thú vị về đom dóm phát sát 1 trong những con vật mang 1 vẻ đẹp tạo hóa từ thiên nhiên vô cùng lãng mạng nha !!!
Ánh sáng đom đóm có từ đâu ?
- Nếu bạn thử đè nát trên đất một con đom đóm phát sáng, bạn sẽ thấy để lại trên mặt đất là một vệt dài, vẫn tiếp tục nhấp nháy, sau đó mới mờ dần rồi mất hẳn. Như vậy, ánh sáng do đom đóm phát ra là sản phẩm của một quá trình hoá học, chứ không phải là quá trình sinh học.
Bởi vì, sau khi côn trùng đã chết mà ánh sáng vẫn còn, thì rõ ràng con vật chỉ làm nhiệm vụ liên tục sinh ra loại chất phát sáng mà thôi.
- Đom đóm có hai nhóm là đom đóm bay và đom đóm bò dưới đất. Cả hai nhóm này đều có thể phát ra cùng một thứ ánh sáng lạnh đặc biệt, không toả nhiệt như ánh sáng nhân tạo. Đó là vì trong quá trình phát sáng, hầu như toàn bộ năng lượng được sinh vật chuyển thành quang năng, chứ không tiêu hao thành nhiệt như ở những nguồn sáng nhân tạo khác.
- Ánh sáng của đom đóm được phát ra từ một vài đốt cuối bụng. Ban ngày, các đốt này chỉ có màu trắng xám, về đêm mới phát ra ánh sáng huyền ảo qua lớp da trong suốt. Bên trong lớp da bụng là dãy các tế bào phát quang, trong cùng là lớp tế bào phản quang, có chức năng như mặt gương giúp phản chiếu ánh sáng ra ngoài.
- Các tế bào phát quang có chứa hai loại chất là luciferin và luciferaza. Khi tách rời nhau, chúng chỉ là những hoá chất bình thường, không có khả năng phát sáng. Nhưng khi ở cạnh nhau, men luciferaza sẽ xúc tác, thúc đẩy quá trình oxy hoá luciferin (quá trình dùng oxy đốt cháy luciferin). Quá trình oxy hoá này tạo ra quang năng.
- Đom đóm chỉ có thể phát sáng lập loè mà không liên tục, bởi vì chúng tự khống chế việc cung cấp oxy, sao cho phản ứng phát sáng thực hiện được lâu dài.
bài viết rất chi tiết tuy không liên quan đến vật lý lắm , mình bổ sung viedo sau
Mình xin chia sẻ những tìm kiếm của mình trên mạng mong phần nào đóng góp được cho bài viết bạn hay hơn ạ!
Phát sáng nhằm thu hút sự chú ý nơi “bạn tình”?
Theo giáo sư Sara Lewis thuộc Trường đại học Tufts, Boston (Mỹ), những con đom đóm phát sáng lập lòe trong đêm mùa hè có thể chỉ là một kiểu phô trương về hình thức bề ngoài của chúng, giống như chiếc đuôi rực rỡ của các con công đực nhằm thu hút sự chú ý nơi “bạn tình”.
Nghiên cứu này đã cho thấy sự phô trương vẻ đẹp giới tính không chỉ có ở một số loài như chim, thú hay con người mà ngay cả loài côn trùng cũng không phải ngoại lệ.
Chất phát sáng ở đuôi đom đóm gặp phải oxy sẽ phát sáng nhưng ánh sáng rất yếu, vì thế chỉ buổi tối mới nhìn rõ. Đom đóm đực có cánh, đom đóm cái không có. Do đó đom đóm đực phát sáng để thu hút đối phương.
Chẳng hạn, những con đom đóm đực tập hợp được ánh sáng huỳnh quang lâu hơn sẽ có khả năng tìm bạn đời thành công hơn và giúp con cái sinh sản ra nhiều con hơn.
Đom đóm có hai nhóm là đom đóm bay và đom đóm bò dưới đất. Cả hai nhóm này đều có thể phát ra cùng một thứ ánh sáng lạnh đặc biệt, không toả nhiệt như ánh sáng nhân tạo. Đó là vì trong quá trình phát sáng, hầu như toàn bộ năng lượng được sinh vật chuyển thành quang năng, chứ không tiêu hao thành nhiệt như ở những nguồn sáng nhân tạo khác.
Ánh sáng của đom đóm được phát ra từ một vài đốt cuối bụng. Ban ngày, các đốt này chỉ có màu trắng xám, về đêm mới phát ra ánh sáng huyền ảo qua lớp da trong suốt. Bên trong lớp da bụng là dãy các tế bào phát quang, trong cùng là lớp tế bào phản quang, có chức năng như mặt gương giúp phản chiếu ánh sáng ra ngoài.
Đom đóm phát sáng thế nào?
Sự phát sáng ở đom đóm là nhờ một loại phản ứng hóa học gọi là biolumiescence (ánh sáng sinh học). Tiến trình này xảy ra trong cơ quan phát sáng chuyên biệt, thường nằm ở dưới bụng đom đóm. Enzym luciferase hoạt động trên luceferin, với sự có mặt của các ion Magie, ATP, và Oxi để tạo ánh sáng.
Cơ quan phát sáng cấu tạo từ vài lớp tế bào nhỏ phản xạ ánh sáng và một lớp tế bào phát sáng. Tế bào phát sáng được điều khiển bởi thần kinh và các ống khí; ôxy được cung cấp bởi các ống khí chuyển hóa luciferin của tế bào phát sáng thành oxyluciferin. Quá trình ôxy hóa này được xúc tác bởi enzym luciferase đã giải phóng năng lượng dưới dạng ánh sáng. Côn trùng kiểm soát việc phát sáng bằng cách điều hòa lượng không khí cung cấp cho tế bào.
Tất cả các loại đom đóm đều phát sáng từ thời kỳ ấu trùng. Biolumiescence dùng cho một chức năng riêng biệt trong ấu trùng đom đóm hơn là cho những con trưởng thành. Nó xuất hiện như một tín hiệu cảnh báo tới những loài ăn thịt, từ những chất hóa học tổng hợp trong ấu trùng đom đóm, chúng trở nên khó chịu và độc.
Nhân đây mình cũng chia sẻ về 10 đặc điểm của đom đóm:
Đom đóm là bọ cánh cứng đúng không?
Đom đóm hay Lampyridae là được biết như loài côn trùng phát sáng cùng loại với côn trùng cánh cứng, giống như các loài bọ cánh cứng khác, cánh trước của chúng sẽ gập lại ôm sát vào cơ thể khi chúng đậu vào đâu đó.
Tại sao đom đóm có thể phát sáng?
Bạn đã bao giờ thử chạm vào bóng đèn dây tóc chưa? Một bóng đèn dây tóc bình thường sản sinh ra 90% năng lượng là nhiệt và 10% là phát sáng. Đom đóm cũng vậy, chúng sẽ sinh ra sức nóng khi phát quang trong bụng. Sở dĩ đom đóm sáng lên là nhờ một phản ứng hóa học có tên biolumiescence (ánh sáng sinh học) gồm các chất Oxy, ATP và các ion Magie
Ánh sáng của đom đóm có mục đích gì?
Đom đóm giao tiếp với nhau thông qua ánh sáng ở bụng. Quá trình thí nghiệm cho thấy ánh sáng phát ra từ bụng đom đóm không chỉ để chúng giao tiếp với các cá thể khác trong khu vực, đây còn là tín hiệu tới đom đóm khác giới phục vụ việc giao phối duy trì nòi giống.
Đom đóm phát sáng từ khi nào?
Chúng ta thường không nhìn thấy đom đóm trước khi chúng trưởng thành. Sự thật không phải như vậy, từ ấu trùng, con non và khi trưởng thành, đom đóm đều có thể phát sáng. Ấu trùng đom đóm dùng ánh sáng để cảnh báo, xua đuổi các loài vật khác đồng thời phát ra mùi hôi đặc trưng. Ngoài ra, đom đóm sẽ phát ra ánh sáng mờ nhạt, chập chờn khi bị quấy rầy.
Đom đóm không thể phát sáng?
Khả năng phát quang của các loài trong họ Đom đóm (Lampyridae) không giống nhau. Một số loài đom đóm ở phía Tây khu vực Bắc Mỹ không hề phát sáng. Chúng dễ bị nhầm tưởng với các loài bọ cánh cứng khác.
Thức ăn của đom đóm là gì?
Đom đóm là loài ăn thịt nên thức ăn của chúng cũng rất đa dạng như ấu trùng ốc, đặc biệt là ốc sên. Đom đóm sống trong môi trường ẩm ướt có thể ăn cả giun đất. Một số loài đom đóm Châu Á còn có mang để có thể săn mồi dưới nước.
Đom đóm có thể ăn thịt đồng loại?
Thông tin này không đúng, mặc dù là loài ăn thịt nhưng nếu không tìm thấy thức ăn yêu thích, chúng có thể ăn mọt hoặc phấn hoa. Có một loài bọ cánh cứng có thể phát quang khác có tên Photuris là kẻ thù của đom đóm. Chúng sẽ được giới thiệu bên dưới.
Kẻ thù của đom đóm là ai?
Photuris là một loài bọ cánh cứng thuộc họ Đom đóm, tuy nhiên loài này chuyên săn lùng đom đóm để ăn thịt. Các con Photuris sẽ bắt chước ánh sáng của các con đom đóm khác để thu hút chúng tới. Khi nạn nhân bắt được tín hiệu, Photuris sẽ phát ra tín hiệu mô phỏng quá trình hấp dẫn bạn tình để kéo đối phương gần về phía mình và ăn thịt.
Đom đóm là một loài động vật có lợi với con người?
Các nhà khoa học đã phát triển Enzim lucyferase được sử dụng trong quá trình phát quang của đom đóm để phục vụ y học. Cụ thể chất Lucyferase này được dùng để theo dõi mức độ Hydrogen peroxide trong các sinh vật thí nghiệm (hydrogen peroxide có vai trò cực kì lớn trong quá trình phát triển của bệnh ung thư và tiểu đường).
Đom đóm có thể tạo ra màn trình diễn ánh sáng tuyệt vời
Một số loài đom đóm có khả năng đồng bộ hóa ánh sáng nhấp nháy của chúng. Để được tận mắt chứng kiến ánh sáng đồng thời từ các cá thể đom đóm này chúng ta có thể tới Đông Nam Á và vườn quốc gia Great Smoky Mountains, Mỹ vào thời điểm cuối mùa xuân hàng năm.
Có ai như mình không gặp được đom đóm là bắt, mà y như răng sáng ra là làm bể 1 cái chén. Cảm ơn bạn vì bài viết khá thú vị
Đây là câu trả lời theo quan điểm cá nhân của mình khi đọc câu hỏi bà viết của bạn
"Sự phát sáng ở đom đóm là nhờ một loại phản ứng hóa học gọi là phát quang sinh học (phát sáng sinh học). Tiến trình này xảy ra trong cơ quan phát sáng chuyên biệt, thường nằm ở dưới bụng đom đóm. Enzym luciferase tác động vào luceferin, với sự có mặt của các ion magie, ATP và oxi để tạo ra ánh sáng."
Cảm ơn bài viết của bạn
Bài viết rất hay. Cảm ơn bạn.