Những sự thật thú vị về Tinh vân
Khái niệm
Tinh vân là hỗn hợp của bụi, khí hydro, khí heli và plasma. Tinh vân sở hữu kích thước cực lớn và độ đậm đặc cực loãng, loãng hơn bất cứ môi trường chân không nào được tạo ra trên Trái Đất.
Sự sụp đổ của các tinh vân chính là cách mà Mặt Trời và các hành tinh khác được hình thành. Tinh vân có thể là những đám bụi tập hợp lại với nhau do hấp dẫn (khối lượng chưa đủ để tạo thành một ngôi sao hay một thiên thể lớn) hoặc cũng có thể là vật chất được phóng ra do sự kết thúc của một ngôi sao.
Các tinh vân thường tập trung thành những dải hẹp, dày từ vài chục đến vài trăm năm ánh sáng (1 năm ánh sáng = 9.460 tỷ km).
Cấu tạo
Các chất khí trong tinh vân chủ yếu là hiđrô, còn bụi thì chủ yếu là các phân tử cacbon và các mảnh đá vụn. Sự tập trung mật độ vật chất không đồng đều giữa các tinh vân: một số có mật độ bụi khí rất dày đặc, số khác thì loãng hơn. Có tinh vân sáng chói hơn do phản chiếu ánh sáng của các ngôi sao gần đó: đó là tinh vân sáng. Bản thân một số chất khí trong tinh vân cũng bức xạ ánh sáng khi ở cạnh một ngôi sao có nhiệt độ cao. Khí nitơ và khí hiđrô bức xạ ánh sáng đỏ, còn khí oxy bức xạ ánh sáng xanh. Phải nhìn vào kính thiên văn cực mạnh thì mới thấy hết sắc màu rực rỡ của các tinh vân này. Một số tinh vân đậm đặc hơn, ngăn cản ánh sáng của các ngôi sao sáng phía sau: đó là các tinh vân tối. Những tinh vân tối chỉ nhận biết được trong kính thiên văn khi nó che kín từng mảng sao trên bầu trời. Điển hình là tinh vân Đầu Ngựa trong chòm sao Lạp Hộ.
Các loại tinh vân
Các loại cổ điển
Có bốn loại tinh vân chính. Trước kia người ta cũng xếp các thiên hà và một số cụm sao ở xa tới mức không thể nhìn rõ các sao vào tinh vân.
Vùng H II, một loại tinh vân khuếch tán lớn chứa hydro bị ion hóa
Tinh vân hành tinh
Tàn dư siêu tân tinh
Tinh vân tối
Không phải tất cả các vật thể có dạng đám mây được gọi là tinh vân, ví dụ như các đối tượng Herbig-Haro.
Tinh vân khuếch tán
Hầu hết các tinh vân đều được mô tả là tinh vân khuếch tán, nghĩa là chúng mở rộng và không có ranh giới xác định rõ ràng.inh vân khuếch tán có thể được chia thành tinh vân phát xạ, tinh vân phản xạ và tinh vân tối.
Tinh vân sáng có thể được chia thành tinh vân phát xạ, vì chúng phát ra bức xạ vạch quang phổ từ khí bị kích thích hoặc bị ion hóa (chủ yếu là hydro bị ion hóa), chúng thường được gọi là vùng H II, H II ám chỉ hydro bị ion hóa), và tinh vân phản xạ có thể nhìn thấy được chủ yếu do ánh sáng chúng phản xạ.
Tinh vân hành tinh
Tinh vân hành tinh là tàn tích của giai đoạn cuối cùng của quá trình tiến hóa sao đối với các sao có khối lượng thấp hơn. Các ngôi sao đã tiến hóa trong nhánh khổng lồ tiệm cận đẩy các lớp bên ngoài của chúng ra bên ngoài do gió sao mạnh, do đó hình thành lớp vỏ khí, đồng thời để lại lõi của ngôi sao ở dạng sao lùn trắng.Các tinh vân hành tinh được đặt tên bởi các nhà quan sát thiên văn đầu tiên, những người ban đầu không thể phân biệt chúng với các hành tinh, và những người có xu hướng nhầm lẫn chúng với các hành tinh, cái mà họ quan tâm hơn. Mặt trời của chúng ta dự kiến sẽ sinh ra một tinh vân hành tinh khoảng 12 tỷ năm sau sự hình thành của nó.
Tinh vân tiền hành tinh
Tinh vân tiền hành tinh (PPN) là một vật thể thiên văn ở giai đoạn ngắn ngủi trong quá trình tiến hóa sao nhanh chóng của một ngôi sao giữa pha cuối của nhánh khổng lồ tiệm cận (Late AGB) và pha tinh vân hành tinh (PN) sau đó.
Tàn dư siêu tân tinh
Siêu tân tinh xảy ra khi một ngôi sao có khối lượng lớn kết thúc vòng đời của nó. Khi phản ứng tổng hợp hạt nhân trong lõi của ngôi sao dừng lại, ngôi sao sẽ sụp đổ. Khí rơi vào bên trong sẽ bật trở lại hoặc bị đốt nóng mạnh đến mức nó dãn nở ra bên ngoài từ lõi, do đó làm cho ngôi sao phát nổ.
Kiến thức rất mới. Lần đầu tiên mình được đọc qua. Cảm ơn bạn rất nhiều
Cảm ơn bạn đã đem đến bài viết hay và thú vị.
Cảm ơn bài viết khá hay về tinh vân, mình xin share thêm một số hình ảnh đẹp của tinh vân
 |
| Tinh vân Bong bóng (Bubble Nebula) tuyệt đẹp nằm cách chòm sao Thiên hậu (Cassiopeia) kiêu sa chỉ 11.000 năm ánh sáng. Mặc dù nhìn có vẻ tinh tế song với đường kính 10 năm ánh sáng, có nhiều bằng chứng cho thấy Tinh vân Bong bóng đang trong quá trình vận động mạnh mẽ. |
 |
| Những cột bụi đầy ấn tượng trong tinh vân Đại bàng (Eagle Nebula) đã tạo nên một áng cổ tích tuyệt đẹp của vũ trụ. Tinh vân Đại bàng nằm cách Trái Đất 7.000 năm ánh sáng và nhìn thấy được trong chòm sao Cự Xà (Serpens). |
 |
| Nằm cách Trái Đất 1.500 năm ánh sáng, tinh vân Đầu ngựa (Horsehead Nebula) nằm trong chòm sao Lạp Hộ (Orion) với bán kính 3,5 năm ánh sáng. |
 |
|
Tinh vân Cánh bướm (Butterfly Nebula) còn có tên gọi khác là NGC 6302 và nằm cách chòm sao Thiên Yết (Scorpion) 4.000 năm ánh sáng. |
 |
|
Tinh vân Carina có bán kính là 230 năm ánh sáng và nằm cách Trái Đất 7.500 ánh sáng là Đại tinh vân nằm trong chòm sao Thuyền Để. |
 |
|
Cụm sao Pismis 24 nằm ở trung tâm của tinh vân lớn NGC 6357 thuộc chòm sao Thiên Yết (Scorpion) và cách Trái Đất khoảng 8.000 năm ánh sáng. |
 |
| Vẻ đẹp mê hoặc đầy bí ẩn của tinh vân Linh hồn (Soul Nebula). Đây là tinh vân trải dài trên 100 năm ánh sáng và thường được chụp cùng với người hàng xóm bên cạnh là tinh vân Trái Tim (Heart Nebula - IC 1805). |
 |
| Đã bao giờ bạn biết rằng trái tim và linh hồn của thiên hà chúng ta nằm trong chòm sao Thiên hậu (Cassiopeia). Thực tế thì đó chính là nơi 2 tinh vân rực sáng có tên là "Trái Tim và Linh hồn" đã được phát hiện. Tinh vân Trái tim có tên chính thức là IC 1805 nằm ở góc phải bên dưới trong khi Tinh vân Linh hồn có tên chính thức là IC 1871 nằm ở góc trái bên trên. Ánh sáng sẽ phải mất 6.000 năm để tới được hành tinh của chúng ta từ những tinh vân này. |
 |
| Bụi và khí trong chòm sao Lạp Hộ (Orion). Chòm sao Lạp Hộ, nghĩa là Thợ Săn là chòm sao được biết tới nhiều nhất trên bầu trời. |
 |
| Cách đây 10.000 năm, trước khi bình minh trong lịch sử nhân loại được ghi lại, một chùm ánh sáng lạ đột nhiên xuất hiện trên bầu trời đêm và mờ đi sau đó một vài tuần. Ngày nay, chúng ta biết được ánh sáng đó là từ một vụ nổ siêu tân tinh (supernova) và những đám mây bụi khí còn lại của nó chính là Tinh vân Vành khăn (Veil Nebula). Tinh vân này có tên gọi chính thức là NGC 6960 và có tên khác là Tinh vân Cây chổi của Phù thủy (Witch's Broom Nebula) bởi hình dáng đặc biệt của nó. |
 |
| Tinh vân Chân mèo (Cat's Paw Nebula) có thể nhìn thấy trong chòm sao Thiên Yết (Scorpion). Có tên gọi chính thức là NGC 6334, những ngôi sao trong tinh vân này có khối lượng gần gấp 10 lần Mặt Trời của chúng ta và được sinh ra ở đây chỉ một vài triệu năm trước. |
 |
| Vẻ đẹp ấn tượng của tinh vân Ngôi sao cháy (Flaming Star Nebula). |
 |
| Tinh vân Con nhện (Tarantula Nebula) nằm trong chòm sao Kiếm Ngư (Dorado) có đường kính hơn 1.000 năm ánh sáng và nằm cách Trái Đất khoảng 180.000 năm ánh sáng. |
 |
| Tinh vân Mắt mèo (Cat's Eye Nebula) cách Trái Đất 3.000 năm ánh sáng có tên gọi chính thức là NGC 6543 và thuộc chòm sao Thiên Long (Draco). |
 |
| Vẻ đẹp ngỡ ngàng của tinh vân Hoa uất kim hương (The Tulip in the Swan Nebula) trong chòm sao Thiên Nga (Cygnus). Trải dài trên 70 năm ánh sáng, tinh vân xinh đẹp này nằm cách Trái Đất khoảng 8.000 năm ánh sáng |
nội dung kiến thức rất mới và bổ ích, cảm ơn bạn
Cảm ơn những kiến thức thú vị từ bạn! Tiếp tục chia sẻ với mn nha!!