Quote from Trương Quỳnh Khánh Thi on 25/09/2021, 00:19

Cụm từ “cực quang” luôn là một trong số từ khóa được tìm kiếm nhiều nhất cùng với các từ khóa hiện tượng thiên văn kì thú như sao băng, nguyệt thực….Dám cá rằng bạn sẽ hoàn toàn bị chinh phục trước vẻ đẹp kỳ ảo của những dải ánh sáng nhảy múa trên bầu trời, chúng trông như những dải lụa mềm quấn vào nhau, uyển chuyển và đầy màu sắc.

Vậy cực quang là gì?

- Theo thiên văn học:

Trong thiên văn học, cực quang là một hiện tượng quang học hiếm gặp được hình thành do sự bức xạ từ mà hình thành những vệt sáng đủ màu sắc trên bầu trời. Trên bầu trời đêm các ánh sáng như những dải được sinh ra do sự tương tác của các hạt mang điện tích từ gió mặt trời với tầng khí quyển bên trên của trái đất. Sự phun trào hàng loạt của mặt trời tạo các làn gió điện từ lớn tới trái đất và bị tầng khí quyển trên của trái đất chặn lại và đây được gọi là sự xung đột điện từ. Khi bị xung đột như vậy đã tạo ra các dải sáng chuyển động liên tục và thay đổi trông giống như những dải lụa màu trên bầu trời. Hiện tượng kì thú này rất đẹp và lộng lẫy trên bầu trời đêm nhưng không phải ở đâu cũng có thể quan sát được mà chỉ có một số cùng nhất định mới thấy được hiện tượng quang học tự nhiên này.

Do sự phát triển của khoa học vũ trụ thì việc giải thích hiện tượng quang học trên không quá khó khăn và ngoài ra chúng ta còn ghi lại được những hình ảnh chân thực nhất của hiện tượng quang học này nữa. Từ về tinh thì ta có thể biết được thế giới quan rộng lớn hơn bên ngoài trái đất chính là hệ mặt trời. Mặt trời tác động đến tất các các hệ hành tính xoay quanh nó và tất nhiên không chỉ trái đất mới có hiện tượng cực quang này mà các hành tinh khác như Mộc Tinh, Thổ Tinh, Thiên Vương Tinh và Hải Vương Tinh cũng có cực quang. Các cực quang được sinh ra do tương tác của các hạt trong gió mặt trời với từ trường của hành tinh, và vì thế chúng là rõ nét nhất ở các vĩ độ cao gần các cực từ. Chính vì vậy mà hiện tượng cực quang này diễn ra rõ nét nhất tại hai bán cầu của trái đất và nếu diễn ra ở Bắc bán cầu Trái Đất được gọi là bắc cực quang, hay ánh sáng bắc cực; và ở Nam bán cầu thì là nam cực quang. Và không chỉ vậy mà ở các hành tinh khác cũng vậy nhưng tùy vào quỹ đạo quay và trục quay khác nhau mà hiện tượng này cũng chỉ hiện rõ nhất ở một số điểm trên các hành tinh khác.

- Theo vật lí học:

Cực quang trong vật lí học lại được giải thích rất chi tiết bằng các điện từ xung đột. Mặt Trời nằm cách Trái Đất khoảng 150 triệu km và ảnh hưởng trực tiếp đến trái đất của chúng ta. Chắc hẳn bạn có thể biết đến bão Mặt Trời và đây là những phản ứng hạt nhân với các hạt mang điện từ mặt trời bức xạ ra ngoài vũ trụ với số lượng khổng lồ tạo thành dòng hạt điện bay trong không gian. Khi dòng hạt mang điện này đi qua các hành tinh và trong số đó có trái đất sẽ tác động đến bầu khí quyển. Bầu khí quyển có tác dụng chặn các tia hại tiếp xúc trực tiếp với bề mặt trái đất. Sự cố bão mặt trời này xảy ra cũng làm cho hiện tượng cực quang xảy ra.

Khi gió mặt trời tiếp xúc với khí quyển thì các electron có trong nguyên tử ở tầng khí quyển sẽ di chuyển lên mức quỹ đạo mang năng lượng cao hơn. Khi một electron di chuyển trở lại về quỹ đạo của nó và có mức năng lượng thấp hơn, nó sẽ giải phóng một hạt ánh sánh hay còn gọi là hạt photon.Phát xạ ánh sáng từ photon này tạo nên hiện tượng cực quang. Trong đèn neon cũng có các hiện tượng tương tự như vậy nhưng quy mô nhỏ hơn rất nhiều. Cực quang xuất hiện và có hình dạng vòng cung hoặc xoắn ốc theo dòng từ trường của trái đất. Và các màu của dải cực quang có màu khác nhau là do trong không khí có nhiều loại khí và ảnh hưởng đến các bước sóng ánh sáng nên tạo ra nhiều mắc sắc sặc sỡ đến vậy.

- Hiện tượng cực quang trong văn hóa dân gian:

Một hiện tượng kì thú như cực quang ắt hẳn đã phải có từ rất lâu mà chắc chắn rằng khi mà khoa học vũ trụ chưa phát triển như bây giờ thì nó sẽ liên quan đến một lí thuyết khác mà liên quan tới tâm linh, tin ngưỡng nhiều hơn. Vậy ngay sau đây hãy cùng tìm hiểu xem khi chưa có khoa học đi vào nghiên cứu cực quang thì hiện tượng này được giải thích như thế nào trong văn hóa dân gian nhé!

Trong thần thoại Nauy có nhắc đến hiện tượng này và nó vẫn được tụng truyền nhau cho tới tận bây giờ. Nauy cũng là một nước ở gân cực bắc nên có thể dễ dàng quan sát được hiện tượng cực quang này. Theo thần thoại Nauy có nhắc đến các cô gái đồng trinh tựa chiến binh cưỡi ngựa được trang bị áo giáp và giáo. Một đội quân nữ chiến binh khá kì lạ phải không nào? Nhưng không gì là không thể khi mà ở Việt Nam chúng ta cũng đã có những vị anh hùng là nữ, hay như những bà mẹ Việt Nam anh hùng. Đội quân này khi đi về phía mục tiêu của mình thì ánh sáng từ áo giáp của họ tỏa muôn vàn màu sắc chói láo. Ánh sáng này chiếu sáng toàn bộ bầu trời phương bắc, tạo ra cái mà con người gọi là “bắc cực quang” hay “ánh sáng phương bắc”. Trong khi cực quang được giải thích như trên thì khái niệm cực quang chưa được làm sáng tỏ mặc dù hiện tượng này gây ấn tượng mạnh với mọi người. Trước đây thì chưa có việc nghiên cứu hay việc hỗ trợ xác nhận cực quang tại Nauy mặc cực quang là phổ biến ở Scandinavie và Iceland. Thần thoại Nauy chỉ có các mỗi tương quan theo tâm kinh chứ không có chứng cứ khoa học nào giải thích cho vầng sáng cực quang cả. Và không chỉ có Nauy mà một số vùng khác gần phương Bắc đều có những hiện tượng cực quang nhưng mỗi vùng lại có văn hóa riêng và hiện tượng cực quang cũng được gọi với nhiều cái tên khác nhau nữa như ánh sáng cá trích (Thụy Điển), lửa của cáo (Phần Lan), linh hồn người chơi bóng (Canada)...

Có thể săn cực quang ở đâu và vào thời điểm nào?

- Cực quang là hiện tượng thiên văn chỉ xảy ra ở các vùng gần hai cực của Trái Đất và cũng không phải thời gian nào cũng có thể chiêm ngưỡng được hiện tượng kì thú đẹp đến mê hồn này đâu nha ^^

Ở càng gần hai cực của trái đất thì bạn càng dễ dàng quan sát được cực quang nhưng ở hai cực này khí hậu rất khắc nghiệt và thậm chí có những nơi còn không có người sống. Riêng tại Nam Cực thì do không có nhiều đất liền mà chỉ có băng tuyết và đây là còn được gọi là vùng đất băng nên đây không thể là nơi lí tưởng quan sát cực quang được.

Đối với Cực Bắc thì lại dễ dàng hơn nhiều. Tại các nước Bắc Âu cũng có thể đã nhìn thấy hiện tượng cực quang này rồi. Điểm “săn” cực quang được nhiều người yêu thích nhất chính là vùng Bắc Âu với các quốc gia như: Nauy, Thuỵ Điển, Phần Lan, Iceland, Bắc Siberia, Alaska và Bắc Canada. Chính vì sự hiếm có của cực quang mà bạn không nên bỏ lỡ những địa điểm này, hơn nữa việc ngắm cực quang ở đây sẽ giúp bạn cắt giảm bớt về chi phí cũng như thuận tiện hơn trong sinh hoạt thay vì bay thẳng tới Bắc Cực và co ro ở đó =))

- Không chỉ địa điểm mà thời điểm cũng rất quan trọng

Thời gian có xác suất xuất hiện lớn nhất là bắt đầu từ cuối tháng 9 đến tháng 4 năm sau, trong đó tháng 10, 11 và tháng 2 là “cao điểm” nhất. Và quan sát cực quan bằng cách nào nữa cũng là câu hỏi được đặt ra. Hiện tượng này không như các hiện tượng thiên văn xa xôi ngoài trái đất mà bạn chỉ cần quan sát bằng mắt thường mà không cần đến bất kì dụng cụ hỗ trợ nào. Nhưng để quan sát tốt hơn thì bạn cũng nên chuẩn bị cho chính mình một chiếc ống nhòm cỡ nhỏ hỗ trợ cũng rất tốt.

Một số chú ý khác cho bạn ngằm cực quang rõ hơn là tránh các điều kiện thời tiết mây mù, trăng rằm vì những điều kiện như vậy ảnh hưởng rất nhiều đến việc quan sát đặc biệt là trăng rằm với ánh sáng mặt trăng hạn chế màu sắc quan sát của cực quang. Hãy lên một kế hoạch chi tiết cho chính mình nhé từ việc đặt vé máy bay, chuẩn bị hành lí và xem dự báo thời tiết….

Dưới đây là 6 địa điểm ngắm cực quang nổi tiếng vùng Bắc bán cầu

1. Iceland:

Nằm gần vòng Bắc Cực, vùng Bắc Đại Tây Dương, Iceland là một trong những điểm đến đáng giá nhất để chiêm ngưỡng cực quang. Tại thủ đô Reykjavik, bạn có thể bắt gặp ánh cực quang nhảy múa trên bầu trời. Tuy nhiên, để ngắm hiện tượng này dễ dàng hơn, bạn nên ra khỏi thành phố, ghé thăm đầm phá sông băng Jokulsarlon nổi tiếng của Iceland. Tới đây, du khách sẽ được thưởng thức bữa tiệc ánh sáng đáng nhớ.

2. Na Uy:

Thành phố Tromso ở Na Uy thu hút nhiều tín đồ đam mê săn cực quang không chỉ bởi việc di chuyển bằng đường hàng không thuận lợi mà còn vì địa điểm này nằm chính giữa oval cực quang. Đây là nơi những luồng sáng “khó bắt” nhất thường xuyên xuất hiện. Ngoài cực quang, du khách còn được hòa mình vào những lễ hội ẩm thực và âm nhạc quanh năm.

3. Phần Lan:

Không chỉ nổi tiếng là quê hương của ông già Noel, Phần Lan còn hấp dẫn du khách bởi trải nghiệm ngắm Bắc cực quang hàng đêm ở Lapland. Đất nước này là điểm đến mang lại cho bạn cơ hội chiêm ngưỡng cảnh tượng cực quang tuyệt đẹp tại bất cứ nơi đâu trên lãnh thổ. Nếu ngại ra ngoài trong thời tiết lạnh giá, bạn có thể tận hưởng không khí ấm áp trong các lều tuyết bằng kính và chờ đợi cực quang xuất hiện. Một số khách sạn ở đây còn có hệ thống báo hiệu Bắc cực quang để đảm bảo du khách sẽ không bỏ lỡ trải nghiệm "có một không hai" trong đời.

4. Thụy Điển:

Trong chuyến du lịch Thụy Điển, ngoài hành trình khám phá thủ đô Stockholm, bạn có thể di chuyển lên phía bắc, ghé thăm Lapland để đón Bắc cực quang ở công viên quốc gia Abisko. Không tồn tại vô vàn ánh đèn điện lung linh như thành thị, vùng đất Lapland thuộc Thụy Điển lấp lánh những tia sáng màu xanh sống động giữa màn đêm đen tối. Nếu may mắn, bạn có thể vừa thưởng ngoạn hiện tượng ngoạn mục này ngay trong phòng nghỉ ấm áp, vừa thưởng thức tách cà phê thơm ngon theo phong cách Fika độc đáo của người Thụy Điển.

5. Mỹ:

Thành phố Fairbanks thuộc Alaska là một trong những nơi tuyệt vời để ngắm bầu trời cực quang ở Mỹ. Trong chuyến du lịch, bạn có thể tham gia nhiều trải nghiệm thú vị khác như thưởng thức ly cocktail ở các quầy bar làm từ băng ở bảo tàng Aurora, ngâm mình trong suối nước nóng nổi tiếng Chena Hot Springs giữa vẻ đẹp thiên nhiên kỳ vĩ của Alaska.

6. Canada:

Canada là điểm đến để bạn có thể chiêm ngưỡng cực quang từ nhiều địa điểm khác nhau, đặc biệt tại vùng cực Bắc. Trong đó, Yellowknife thu hút đông đảo du khách bởi hiện tượng cực quang thường xuyên xuất hiện và nền đất bằng phẳng, không có các tòa nhà cao tầng cản trở tầm nhìn. Tại đây, bạn cũng có thể cắm trại ở làng Aurora, yên vị ấm áp trên những chiếc ghế xoay 360 độ ở ngoài trời với góc ngắm cảnh cực quang thuận lợi nhất

--------------------------------------------

Tổng hợp theo: Zing.vn và ShopTech

MỘT SỐ HÌNH ẢNH VỀ HIỆN TƯỢNG CỰC QUANG