Hiệu ứng cánh bướm
Hiệu ứng bươm bướm là một cụm từ dùng để mô tả khái niệm trong lý thuyết hỗn loạn về độ nhạy cảm của hệ đối với điều kiện gốc. Hiệu ứng này được nhà toán học Edward Norton Lorenz khám phá ra. Khi thực hiện mô phỏng các hiện tượng thời tiết, Lorenz nhận thấy rằng nếu ông làm tròn các dữ liệu đầu vào, dù với sai số bé thế nào đi nữa, thì kết quả cuối cùng luôn khác với kết quả của dữ liệu không được làm tròn. Một thay đổi nhỏ của dữ liệu đầu vào dẫn đến một thay đổi lớn của kết quả. Tên gọi hiệu ứng cánh bướm bắt nguồn từ hình ảnh ẩn dụ: một cơn bão chịu sự ảnh hưởng của một con bươm bướm nhỏ bé vỗ cánh ở một nơi nào đó rất xa cơn bão.
Vốn được sử dụng ban đầu như một khái niệm khoa học đơn thuần, hiệu ứng cánh bướm sau đó đã được nhắc đến nhiều lần trong văn hóa đương đại, đặc biệt là trong các tác phẩm có đề cập tới quan hệ nhân quả hoặc nghịch lý thời gian (ví dụ như bộ phim Hiệu ứng cánh bướm được đặt tên và lấy cảm hứng theo khái niệm này).
hiệu ứng này luôn là một sự thú vị trong vật lý,mình nghĩ bạn có thể khai thác nhiều hơn cho mọi người cùng mở mang kiến thức :3
Mình xin bổ sung thêm một số sự kiện được xem là ví dụ cho "Hiệu ứng cánh bướm trong thực tế":
1. Tài xế đi nhầm đường dẫn đến Thế chiến Thứ nhất
Ngày 28/6/1914, kế hoạch ám sát thái tử nước Áo - Archduke Franz Ferdinand của nhóm khủng bố Black hand đã không thành công. Một quả lựu đạn ném vào xe của Thái tử trong chuyến thăm đã bị trượt, rơi ra phát nổ khiến hai tùy tùng bị thương.
Lẽ ra, Thái tử nên quay về khách sạn nhưng ông nhất định đến thăm người tùy tùng cấp cứu trong bệnh viện. Tuy nhiên tài xế của ông, do không quen lộ trình đã rẽ nhầm đường và gặp ngay đúng Gavrilo Princip, một trong những kẻ tham gia vụ mưu sát hụt trước đó, đang ngồi ở quán cà phê bên đường. Ngay lập tức, Princip rút súng bắn thẳng Thái tử Franz Ferdinand. Vụ ám sát đã châm ngòi cho Thế chiến Thứ nhất.
Người ta cho rằng, chung quy là do tài xế sơ sểnh nhầm đường nên đã dẫn đến vụ ám sát Thái tử nước Áo. Hệ quả là đế quốc Áo-Hung tuyên chiến với Serbian, dẫn tới việc Đức tuyên chiến với Nga, lôi kéo Bỉ, Pháp và Anh tuyên chiến với Đức.
2. Người thanh niên bị từ chối giấc mơ nghệ sĩ, trở thành nhà độc tài quân sự
Đây có lẽ là hiệu ứng cánh bướm được biết đến rộng rãi nhất trong danh sách này. Năm 1905, một chàng trai trẻ nộp đơn vào Học viện Mỹ thuật ở Vienna, không may cho anh ta và cả chúng ta nữa, anh ta đã bị từ chối hai lần.
Sinh viên nghệ thuật đầy tham vọng đó là Adolf Hitler. Sau khi bị từ chối, ông bị buộc phải sống trong khu ổ chuột của thành phố và chủ nghĩa chống Do Thái của ông bắt đầu phát triển. Ông gia nhập quân đội Đức thay vì thực hiện ước mơ làm nghệ sĩ, điều này đã dẫn đến những trang lịch sử như bạn đã biết.
3. Người lính tốt bụng tha mạng cho kẻ địch, dẫn đến Thế chiến Thứ hai
Ngày 28/9/1918, trong một trận giao tranh giữa quân Anh và Đức tại làng Marcoing (Pháp), binh nhì Henry Tandey đã nhìn thấy một người lính Đức đang chạy trốn. Henry Tandey định nhắm bắn thì nhận ra người lính này bị thương, anh đã hạ súng và để người lính này chạy thoát.
Quyết định này đã gây ra cho thế giới một bi kịch mà không ai có thể tưởng tượng được. Người đàn ông đã thoát chết đó là Adolf Hitler.
Khi Thế chiến Thứ hai xảy ra, sự việc này đã trở thành gánh nặng tâm lý đối với binh nhì Henry Tandey. Khi được hỏi về hành động tha chết cho Hitler, Henry Tandey tỏ ra ân hận: “Tôi không biết người lính đó sẽ trở thành người như thế nào. Khi tôi chứng kiến những người dân vô tội bị giết hại vì sự tàn bạo của Hitler, tôi đã cầu xin Chúa tha tội cho tôi vì đã để hắn sống”.
Từ quyết định tha mạng sống cho một người trên chiến trường Thế chiến Thứ nhất, đã dẫn tới hệ lụy 60 triệu người phải chết trong Thế chiến Thứ hai.
4. Một cuốn sách hư cấu làm mất 900 triệu đô la của nền kinh thế Mỹ
Năm 1907, một nhà môi giới chứng khoán tên là Thomas Lawson đã viết một cuốn sách có tên Thứ Sáu ngày 13, trong đó sử dụng sự mê tín của ngày này nhằm gây ra sự hoảng loạn giữa các nhà môi giới chứng khoán ở Phố Wall. Cuốn sách có tác động đến nỗi lúc bấy giờ, nền kinh tế Mỹ mất khoảng 900 triệu đô la vào ngày này bởi thay vì đi làm, đi nghỉ mát, ra ngoài mua sắm, mọi người lại ở nhà.
Nguồn sưu tầm: https://vtc.vn/ban-co-biet-hieu-ung-canh-buom-va-nhung-su-kien-ngoai-doi-thuc-it-nguoi-nhan-ra-ar605187.html
bài viết khá hay và bổ ích, cảm ơn bạn đã chia sẽ chi mình nhiều kiến thức mới hay ho và bổ ích.
mình vẫn chưa hiểu lắm, các bạn có thể thêm ví dụ được không ạ