Hiện tượng déjà vu
Theo Wikipedia, Déjà vu là từ tiếng Pháp, có nghĩa “đã nhìn thấy” hay còn gọi là ký ức ảo giác hoặc promnesia (chứng rối loạn trí nhớ) là ảo giác, cảm thấy quen thuộc (như đã từng thấy, từng trải qua trong trí nhớ) trong một môi cảnh mới, chưa từng biết trước đó hoặc không nhớ rõ lúc nào. Đây là trải nghiệm của một cảm giác chắc chắn rằng đã từng chứng kiến hay đã sống qua một hoàn cảnh từng xảy ra trước đây, mặc dù không thể biết chắn chắn các trường hợp linh cảm ấy đã xảy ra lúc nào. Thuật ngữ Déjà vu được đặt tên bởi một chuyên gia tâm linh học người Pháp, Émile Boirac (1851 - 1917), được ông nêu trong cuốn L’Avenir des sciences psychiques (Tương lai Ngành tâm linh học), sách ra đời khi Boirac còn là một sinh viên đại học. Déjà vu thường là một cảm giác rất quen thuộc, nhưng “ kỳ lạ và đầy bí ẩn”, xảy ra thường xuyên trong giấc mơ lẫn đời thường cả ở người lớn lẫn trẻ em.
Déjà vu đã được miêu tả trong văn học từ rất lâu, nhưng nó lại là đề tài gây đau đầu các nhà khoa học, nhất là các nhà tâm linh học hiện nay. Gần đây, các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra cách để tạo cảm giác này bằng thôi miên. Từ những năm cuối thế kỷ 20, déjà vu được nghiên cứu sâu trong ngành tâm lý học và thần kinh học. Về mặt khoa học, lời giải thích chính xác nhất về déjà vu không phải là điều “nhận biết trước” được hành động hoặc là có tài “dự đoán trước”, mà là một tật dị thường của bộ nhớ giữ cho con người tạo ra ấn tượng mà ký ức “đang được nhớ lại”.
Cũng có ý kiến cho rằng trong quá trình sinh hoạt, giao tiếp hằng ngày, bộ não con người có khả năng tự sắp xếp, liên kết các sự kiện và phân tích một cách logic, từ đó tạo ra những hình ảnh, âm thanh..., có khả năng xảy ra trong tương lai và ghi vào vùng trí nhớ, điều này gần giống với phương pháp tiên tri. Khả năng tự sắp xếp và liên kết này của não người được hình thành và rèn luyện trong quá trình con người ta suy nghĩ và suy đoán có chủ ý (chẳng hạn cá cược một điều gì đó). Vì thế, khi bắt gặp một trong những sự việc mà bộ não đã phân tích đúng (có thể có một số trường hợp là sai, điều này lý giải tại sao chỉ đôi khi chúng ta mới gặp hiện tượng déjà vu) thì lúc đó chúng ta sẽ có cảm giác “hình như” đã gặp hoặc đã từng ở vào tình huống đó trong quá khứ.
Có một giả thuyết đặc biệt mơ hồ, rằng déjà vu là hiện tượng đơn giản, theo đó các giác quan trong cơ thể “chơi khăm” lại con người.
Thông thường, cảm giác và nhận thức của con người về thế giới không phải là rạch ròi, trong đó các giác quan đóng vai trò chủ đạo. Ví dụ, khi chúng ta đi vào một tiệm bánh lạ, ngửi thấy mùi thơm hấp dẫn của bánh mới nướng. Có lẽ nó hợp với mùi vị tương tự như đã từng được ngửi thấy trước đây, não cố gắng nhớ lại chính xác mùi vị đó, điều này có cảm giác như thể bạn đã người thấy mùi vị này trước đó. Hiện tượng trên tương tự như khi ta nghe thấy một tiếng ồn cụ thể hoặc một đoạn băng hội thoại nào đó, nó có cảm giác như ta đã được nghe trong quá khứ mà không thể nhớ lại, tất cả các hiện tượng này thuyết phục rằng chủ thể đã từng trải qua khoảnh khắc nói trên. Đó là một giả thuyết đơn giản và dễ hiểu nhất, và cũng giống như hầu hết các giả thiết khác về déjà vu, các giác quan trong cơ thể đã “chơi khăm” lại con người mà thực tế không có cách nào để kiểm tra được.