18/05/2026

Diễn đàn vật lý kỹ thuật

Please or Register to create posts and topics.

Giải mã bí ẩn về hiệu ứng Mpemba

   Mặc dù điều này nghe có vẻ bất hợp lý nghiêm trọng trong ngành vật lý, nhưng khi đặt dưới những điều kiện nhất định nước nóng sẽ đóng băng nhanh hơn nước lạnh. Hiện tượng kỳ lạ này đã được chính Aristotle phát hiện ra nhưng sau nhiều năm nỗ lực làm thí nghiệm để chứng minh vẫn chưa có ai đưa ra được lời giải thích thỏa đáng.

   Tại thời điểm hiện tại, các nhà vật lý học chỉ ra rằng một số thuộc tính kỳ lạ của liên kết hydrogen là chìa khóa giải mã một trong những bí mật lâu đời nhất trong ngành vật lý này. Tuy nhiên, một số nhà khoa học khác lại không đồng tình và họ cho rằng thứ gọi là "hiệu ứng Mpemba" này không hề tồn tại.

   Có nhiều vấn đề hóc búa xoay quanh hiệu ứng Mpemba này, hiện tượng này gây rắc rối đối với các nhà vật lý học bởi Aristotle lần đầu tiên phát hiện vào khoảng hơn 2000 năm trước.

   Sau đó là những nhà vật lý học như Francis Bacon và René Descartes, khả năng nước nóng đóng băng nhanh hơn nước lạnh cuối cùng cũng được chấp nhận rộng rãi trong những năm 1960, nhờ có cậu học sinh người Tanzania, người đã chú ý đến hiệu ứng này khi làm kem.

   Erasto Mpemba và bạn cùng lớp của mình thường làm kem bằng sữa đun sôi, trộn với đường và để nguội trước khi cho vào tủ lạnh để đông. Vào một ngày, Mpemba cảm thấy không đủ kiên nhẫn chờ hỗn hợp sữa nguội trước khi cho vào tủ lạnh, ông đã đưa sữa vẫn còn nóng vào trong tủ lạnh và hy vọng nó sẽ đông nhanh hơn.

   Điều này khiến rất nhiều người cảm thấy ngạc nhiên khi kem của Mpemba đông nhanh hơn so với bạn cùng lớp. Năm 1969, Mpemba đã hợp tác với một giáo sư vật lý để đưa ra bài báo mô tả về hiện tượng rõ ràng này.

   Nhưng ở đây có một vấn đề lớn với hiệu ứng Mpemba. Trong khi, hiệu ứng Mpemba được chấp nhận ít hơn hoặc nhiều hơn bởi thực tế, các nhà vật lý học không đồng tình về việc nó hoạt động một cách chính xác như thế nào. Nhiều người không coi đây là một sự thật hiển nhiên của vật lý, cũng có nhiều nhà vật lý học dù công nhận hiện tượng này tồn tại nhưng lại không thể tìm ra được một lời giải thích thỏa đáng, chính xác cho hiện tượng này. Vậy làm thế nào mà nước nóng có thể đóng băng nhanh hơn nước lạnh, khi mà rõ ràng rằng nước lạnh có nhiệt độ nằm gần điểm đóng băng đó hơn?

   Có nhiều vấn đề hóc búa xoay quanh hiệu ứng Mpemba này. Vấn đề nằm ngay chính những thử nghiệm, khi mà có người có thể khiến cho hiệu ứng Mpemba xuất hiện nhưng có người thì lại không. Cả hai bằng chứng đến từ hai kết quả thử nghiệm đã không đưa lại một lời giải thích hợp lý.

   Vào năm 2012, Cộng đồng Hóa học Hoàng Gia Anh (Royal Society of Chemistry) tổ chức một cuộc thi lớn yêu cầu các nhà khoa học giải thích hiện tượng vật lý này. Mặc dù nhận được hơn 22.000 kết quả nghiên cứu từ các nhà khoa học trên toàn thế giới gửi về, nhưng không có một lời giải thích thỏa đáng nào đủ sức thuyết phục cả.

 

Bài viết rất hay, cảm ơn bạn đã chia sẻ về bí ẩn hiệu ứng Mpemba .

Phan Thành Đạt has reacted to this post.
Phan Thành Đạt